De euro wordt van ons allemaal, maar Nederlanders zouden zichzelf niet zijn als ze er, twee jaar na introductie, niet nog steeds over zouden mopperen. Brusselse onderzoekers vroegen 12.017 Europese burgers naar hun euro-ervaringen en kregen uit het land van wijlen tientje, snip en vuurtoren het meeste commentaar.
Zo hebben de Nederlanders van alle Europeanen de meeste moeite met de diverse muntstukken. Liefst 42 procent vindt het nog veel gedoe om het juiste geldstuk uit de portemonnee te vissen, terwijl gemiddeld in de twaalf eurolanden slechts 29 procent klaagt.
Onze oude kwartjes, dubbeltjes en munten verschilden dan ook wel heel erg veel van elkaar, rechtvaardigt Fred van Raaij het gestuntel. ‘Het dubbeltje was een van de kleinste munten in Europa’, aldus de hoogleraar economische psychologie aan de Universiteit van Tilburg. ‘De vroegere stuiver heeft wel iets van de munt van 50 eurocent. Zeker bij slecht licht kan het dus lastig zijn om de juiste munten te zoeken.’
Omrekenen naar de oude valuta blijft een nationale sport die nergens zo fanatiek wordt beoefend als hier . Bij forse uitgaven rekent 68 procent van de Nederlanders nog om. Slechts 14 procent kijkt alleen naar het bedrag in euro’s.
De waardering voor de gemeenschappelijke munt houdt niet over. Nederlanders (en Duitsers) zijn er het minst van overtuigd dat de euro op termijn een operatie is die Europa economisch zal versterken. Vervolgens weten wij als de besten dat de euro (veel) meer waard is dan de dollar. En daar maken we ons dan weer de minste zorgen om.
Het aantrekkelijke van die hoge wisselkoers (vanaf begin 2003 steeg de euro 17 procent tegenover de dollar) is natuurlijk dat een vakantie naar Amerika fors goedkoper is geworden. Maar voor de Nederlandse exportpositie is die ontwikkeling juist verre van gunstig.
De wisselkoersgrafieken zijn dan ook even juist als misleidend, oordeelt econoom Van Raaij. ‘Toen de euro in 2002 maar 85 dollarcent waard was, begon iedereen te wanhopen . Nu stijgt de euro fors, dus denkt men automatisch dat het de goede kant op gaat.’
Al met al is het Europese hart in Nederland niet harder gaan kloppen dankzij de gemeenschappelijke munt. Slechts 8 procent zegt zich ‘een beetje meer Europeaan’ te voelen sinds hij de euro gebruikt, terwijl bij de Ieren liefst 34 procent zich ‘Europeser’ is gaan voelen.
Van Raaij relativeert die kloof. ‘De Ieren wilden uit de achtertuin van Engeland komen. De komst van de euro was een kans om meer bij Europa te gaan horen. Nederland hoorde er altijd al bij. Al hoor ik hier de laatste tijd helemaal niks meer van de Europese beweging.’
En de muntjes van een en twee eurocent? Afschaffen, roepen de Europeanen in koor. In ruil daarvan wil 76 procent van de Italianen een bankbiljet van een euro. Maar 92 procent van de Nederlanders is juist mordicus tegen zo’n briefje.
De Europese Commissie in Brussel en de Europese Centrale Bank in Frankfurt kunnen naar hartelust putten uit dit onderzoek, de ‘Eurobarometer’. Om te zorgen dat die euro van ons allemaal wordt, ooit.