Bijna 26 duizend uitgeprocedeerde asielzoekers moeten in de komende drie jaar terugkeren naar hun land van herkomst. Als zij niet vrijwillig gaan, worden ze uit hun woning of opvang gehaald en overgebracht naar vertrekcentra. Indien de uitzetting niet lukt, worden ze op straat gezet. Gemeenten mogen hun dan geen noodopvang meer bieden.

Met dit plan van minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken is het kabinet vrijdag akkoord gegaan. Nog dit kwartaal wordt begonnen met de uitvoering van het nieuwe beleid, dat door een meerderheid in de Tweede Kamer wordt gesteund.
Het kabinet stemde gisteren ook in met het voorstel van Verdonk om 2334 asielzoekers alsnog een verblijfsvergunning te verlenen. Van hen mogen 2097 in Nederland blijven op grond van een eenmalige pardonregeling. Nog eens 220 vreemdelingen zijn door de minister aangemerkt als een schrijnend geval en krijgen ook een status. Verdonk wees ruim 9500 verzoeken af. Ten slotte mogen nog zeventien asielzoekers uit Srebrenica hier blijven.
Verdonk noemde het nieuwe terugkeerbeleid ‘ambitieus’, maar voorspelde dat ‘veel mensen in Nederland blij zullen zijn met dit heldere beleid’. Zij kondigde aan dat er meerdere uitzetcentra komen, die plaats moeten bieden aan 1500 uitgeprocedeerden die snel kunnen worden uitgezet.
Het gaat hierbij om vreemdelingen die asiel aanvroegen op grond van de oude Vreemdelingenwet en die al jaren in Nederland verblijven. Een deel van de totale groep van 26 duizend zit nog in de asielprocedure, maar Verdonk verwacht dat de meesten definitief worden geweigerd omdat ze al een paar keer zijn afgewezen.
De uitgeprocedeerden krijgen acht weken om vrijwillig terug te keren naar hun land van herkomst. Zij krijgen begeleiding aangeboden en mogelijk ook een vergoeding voor het vliegticket, plus een som geld voor het opbouwen van een nieuw bestaan. Verdonk wilde nog geen bedragen noemen omdat zij niet weet hoeveel extra budget zij van minister Zalm van Financiën krijgt.
Vreemdelingen die niet zelfstandig terugkeren, worden door de vreemdelingenpolitie naar een uitzetcentrum gebracht. Daar krijgen ze acht weken de tijd om hun terugkeer te regelen. Indien hun geboorteland aantoonbaar niet wil meewerken aan de terugkeer, krijgen zij een verblijfstatus.
Vreemdelingen die om andere redenen niet kunnen worden uitgezet (bijvoorbeeld omdat hun nationaliteit niet kan worden achterhaald) worden opgesloten of op straat gezet. In het laatste geval mogen gemeenten geen noodopvang meer bieden, zo is Verdonk met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) overeengekomen.
Gisteren werd ook bekend dat 13.402 vreemdelingen in 2003 asiel hebben aangevraagd in Nederland. Het jaar daarvoor waren dat er 18.667. De instroom is flink afgenomen vergeleken met 2001, toen 32.495 asielzoekers hier arriveerden. In april van dat jaar werd de nieuwe Vreemdelingenwet van kracht, die veel strenger is.
Het kabinet stemde vrijdag ook in met de analyse van Buitenlandse Zaken dat de situatie in Noord-Irak zo stabiel is dat asielzoekers uit deze regio snel kunnen terugkeren. Het ministerie van Justitie weet niet om hoeveel mensen het gaat. Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn tussen 1995 en september 2003 een kleine 36 duizend Irakezen naar Nederland gevlucht. Naar schatting 60 procent van hen zijn Koerden uit Noord-Irak.
Een deel van hen heeft inmiddels een verblijfsvergunning, maar duidelijk is dat duizenden Koerden in aanmerking komen voor terugkeer. Er was verwarring ontstaan dat Noord-Irakezen die voor 2001 naar Nederland waren gekomen, hier zouden mogen blijven. Maar alle Noord-Irakezen van wie de asielaanvraag is afgewezen, moeten terug.