Ondanks een afvlakkende economische groei nemen rijke, westerse landen in toenemende mate arbeidsimmigranten op. Zij blijken een structurele behoefte aan geschoolde krachten van buiten hun grenzen te hebben. Daarbij gaat het niet alleen om hogeropgeleiden. Koploper in het aantrekken van immigranten is de VS, gevolgd door Duitsland, Groot-Brittannië en Japan. Nederland neemt een middenpositie in.De OESO, de in Parijs gevestigde organisatie van westerse landen, trekt die conclusies in haar woensdag verschenen rapport Trends in International Migration.
De stijgende vraag naar buitenlandse arbeidskrachten, die zich al sinds het midden van de jaren negentig aftekent, is niet ingezakt door de tegenvallende groei van 0,7 procent voor het OESO-gebied in 2001, het laatste jaar dat in het rapport wordt geanalyseerd. Voor 2002 verwachten de onderzoekers geen trendbreuk. De OESO waagt zich niet aan een voorspelling over de wat langere termijn.
De behoefte van westerse landen beperkt zich niet tot computerexperts en biotechnologen, er is ook vraag naar minder hoogopgeleide werknemers: de zorg, de landbouw, de bouw en het onderwijs vormen sectoren die buitenlandse werknemers graag op willen nemen. Regeringen doen daarom op verschillende manieren hun best toetreding van buitenlanders tot hun arbeidsmarkt te vergemakkelijken.
Zo hebben Groot-Brittannië, Italië en Portugal hun wetgeving versoepeld om tijdelijke werkkrachten toe te laten. Landen als Frankrijk, Zweden en Italië strijden om de gunst van studenten. Die kunnen tijdens hun studie met de gewoonten en gebruiken van het land vertrouwd raken en worden daarom als aantrekkelijke ‘hoogopgeleide arbeidsreserve’ gezien.
Weer andere landen proberen hun imago te verbeteren door discriminatie op de arbeidsmarkt aan te pakken. Niettemin signaleren de OESO-onderzoekers dat de positie van ‘zowel vrouwen als jongere en oudere werknemers van buitenlandse afkomst kwetsbaar blijft’. Hun succesvolle integratie in het ontvangende land is daardoor niet verzekerd.
OESO-landen maken zichzelf niet alleen maar aantrekkelijk voor arbeidsmigranten - ze doen ook hun best greep op de instroom te krijgen. Zo strijdt een groot aantal landen voor inperking van het aantal illegale arbeidskrachten. Nederland wordt genoemd als een land dat met succes het aantal asielzoekers heeft ingedamd.